Έξι το πρωί. Το ξυπνητήρι χτυπάει. Προετοιμασία πρωινού για τα παιδιά, σχολείο, δουλειά. Στις δύο το μεσημέρι, ένα τηλεφώνημα: "Μαμά, πώς είσαι; Πήρες τα χάπια σου;". Στις έξι το απόγευμα, φροντιστήρια των παιδιών. Στις εννέα το βράδυ, άλλο ένα τηλέφωνο: "Μπαμπά, έφαγες κάτι;". Και κάπου στα μεσάνυχτα, η σκέψη: "Πότε ήταν η τελευταία φορά που δεν είχα τόσο άγχος να τα προλάβω όλα;".
Αυτή η καθημερινότητα δεν αφορά λίγους. Αφορά εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο - και χιλιάδες στην Ελλάδα. Ανθρώπους που βρίσκονται στη μέση της ζωής τους και φροντίζουν ταυτόχρονα δύο γενιές: τα παιδιά τους και τους γονείς τους.
Μια γενιά στη μέση
Στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται "Sandwich Generation" - η γενιά του σάντουιτς. Ο όρος περιγράφει ενήλικες που βρίσκονται ανάμεσα σε δύο γενιές που εξαρτώνται από αυτούς. Από τη μία πλευρά, τα παιδιά - που χρειάζονται φροντίδα, οικονομική στήριξη, καθοδήγηση. Από την άλλη, οι γονείς - που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της γήρανσης και χρειάζονται όλο και περισσότερη βοήθεια.
Σύμφωνα με το Pew Research Center (2022), περίπου 23% των ενηλίκων στις ΗΠΑ ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Το ποσοστό αυξάνεται δραματικά στην ηλικιακή ομάδα 40-49 ετών, όπου αγγίζει το 54%. Δηλαδή, περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους σε αυτή την ηλικία φροντίζουν ταυτόχρονα γονείς και παιδιά.
Γιατί συμβαίνει αυτό τώρα
Το φαινόμενο δεν είναι τυχαίο. Συνδυάζονται τρεις σημαντικοί παράγοντες:
Αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Οι άνθρωποι ζουν περισσότερο. Αυτό είναι θετικό, αλλά σημαίνει και ότι περνούν περισσότερα χρόνια σε ηλικίες όπου μπορεί να χρειαστούν φροντίδα.
Καθυστέρηση της γονικότητας. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν παιδιά μετά τα 35. Αυτό σημαίνει ότι όταν τα παιδιά τους είναι ακόμα μικρά, οι γονείς τους είναι ήδη σε ηλικία που μπορεί να χρειάζονται υποστήριξη.
Λιγότερα μέλη σε κάθε οικογένεια. Τα μοναχοπαίδια ή οι οικογένειες με δύο παιδιά είναι πλέον ο κανόνας. Αυτό σημαίνει λιγότερα άτομα να μοιραστούν τη φροντίδα των ηλικιωμένων γονιών.
Πόσος χρόνος χρειάζεται πραγματικά
Η φροντίδα των γονιών δεν είναι μια ώρα τη βδομάδα. Σύμφωνα με έρευνα του AARP (2025), οι οικογενειακοί φροντιστές αφιερώνουν κατά μέσο όρο 27 ώρες την εβδομάδα σε δραστηριότητες φροντίδας. Το 24% αφιερώνει πάνω από 40 ώρες - ουσιαστικά μια ολόκληρη δεύτερη δουλειά.
Τι περιλαμβάνει αυτός ο χρόνος;
- Συνοδεία σε ιατρικά ραντεβού και εξετάσεις
- Διαχείριση φαρμάκων και φαρμακευτικής αγωγής
- Ψώνια, τράπεζα, πληρωμή λογαριασμών
- Καθαρισμός και οργάνωση του σπιτιού
- Προετοιμασία γευμάτων
- Συναισθηματική υποστήριξη και συντροφιά
- Συντονισμός με γιατρούς και άλλους επαγγελματίες
Και όλα αυτά πάνω από τις υποχρεώσεις της δουλειάς, των παιδιών, του σπιτιού.
Το κόστος που δεν φαίνεται
Πέρα από τον χρόνο, υπάρχει και το οικονομικό κόστος. Έρευνες δείχνουν ότι οι οικογενειακοί φροντιστές δαπανούν κατά μέσο όρο περίπου 7.200 δολάρια ετησίως από την τσέπη τους για έξοδα που σχετίζονται με τη φροντίδα – ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 26% του ετήσιου εισοδήματός τους. Αλλά το οικονομικό κόστος δεν σταματά εκεί.
Σύμφωνα με την ίδια έρευνα της AARP:
- Το 56% των εργαζόμενων φροντιστών αναγκάζεται να καθυστερεί, να φεύγει νωρίτερα ή να παίρνει χρόνο εκτός δουλειάς
- Το 18% μειώνει ώρες εργασίας ή μετατρέπεται σε part-time
- Το 9% σταματά εντελώς να εργάζεται
- Το 22% αναλαμβάνει περισσότερο χρέος
- Το 31% χρησιμοποιεί τις βραχυπρόθεσμες αποταμιεύσεις του
- Το 19% καθυστερεί ή αδυνατεί να πληρώσει λογαριασμούς
Και υπάρχει κι ένα άλλο κόστος – αυτό που δεν μετριέται σε ευρώ αλλά γίνεται αισθητό κάθε μέρα.
Η ψυχολογική διάσταση
Η φροντίδα έχει και βαρύ ψυχολογικό τίμημα. Σύμφωνα με την AARP, το 64% των οικογενειακών φροντιστών βιώνει μέτριο ή υψηλό συναισθηματικό στρες, ενώ το 45% αναφέρει μέτρια ή υψηλή σωματική καταπόνηση. Παράλληλα, το 24% δηλώνει ότι νιώθει μόνο, και το 20% αξιολογεί τη γενική του υγεία ως μέτρια ή κακή. Πίσω από αυτά τα ποσοστά κρύβονται άνθρωποι που:
- Αισθάνονται συνεχώς κουρασμένοι
- Δεν θυμούνται πότε ήταν η τελευταία φορά που χαλάρωσαν
- Νιώθουν ενοχές ότι δεν κάνουν αρκετά – ούτε για τα παιδιά τους, ούτε για τους γονείς τους
- Έχουν αφήσει στην άκρη τα δικά τους ενδιαφέροντα και χόμπι
- Δεν έχουν χρόνο να φροντίσουν την υγεία τους
Γιατί δεν το βλέπουν
Το πιο ενδιαφέρον είναι αυτό: πολλοί φροντιστές αναγνωρίζουν ότι χρειάζονται βοήθεια, αλλά δυσκολεύονται να τη λάβουν. Σχεδόν το 39% δηλώνει ότι η υπηρεσία ανάπαυλας (respite care) θα του ήταν πολύ χρήσιμη. Παρ’ όλα αυτά, μόλις το 13% έχει καταφέρει να τη χρησιμοποιήσει. Επιπλέον, μόνο το 11% έχει λάβει κάποια μορφή επίσημης εκπαίδευσης για τον ρόλο του φροντιστή. Πώς εξηγείται αυτό το χάσμα;
Νομίζουν ότι είναι προσωρινό. "Μόλις περάσει αυτός ο μήνας, θα είναι καλύτερα." Αλλά ο επόμενος μήνας φέρνει νέες προκλήσεις.
Δεν το έχουν ονομάσει. Δεν σκέφτονται τον εαυτό τους ως "φροντιστή". Απλά κάνουν "αυτό που πρέπει να κάνουν".
Νιώθουν ενοχές. "Πώς μπορώ να παραπονεθώ; Οι γονείς μου με μεγάλωσαν." Η πολιτισμική αξία της οικογενειακής φροντίδας μπορεί να γίνεται εμπόδιο στο να ζητήσει κάποιος βοήθεια.
Δεν ξέρουν τι υπάρχει. Πολλοί δεν γνωρίζουν ότι υπάρχουν υπηρεσίες που μπορούν να υποστηρίξουν - όχι να αντικαταστήσουν, αλλά να συμπληρώσουν τη φροντίδα που παρέχουν.
Τι συμβαίνει όταν η κατάσταση συνεχίζεται
Η χρόνια εξάντληση δεν είναι κάτι που "μαθαίνει κανείς να το αντέχει". Έχει συγκεκριμένες συνέπειες:
Στην υγεία: Οι φροντιστές έχουν υψηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών προβλημάτων, υπέρτασης, αδύναμου ανοσοποιητικού.
Στις σχέσεις: Η συνεχής πίεση επηρεάζει τις οικογενειακές σχέσεις - με τα παιδιά, τον σύντροφο, ακόμα και τον ίδιο τον γονιό που φροντίζουν.
Στην εργασία: Η μειωμένη απόδοση, οι συχνές απουσίες και η αδυναμία συγκέντρωσης επηρεάζουν την επαγγελματική εξέλιξη.
Στον εαυτό τους: Πολλοί φροντιστές αναφέρουν ότι "έχασαν τον εαυτό τους" μέσα στις υποχρεώσεις.
Υπάρχει διαφορετικός τρόπος
Η φροντίδα των γονιών δεν χρειάζεται να σημαίνει εγκατάλειψη της δικής σας ζωής. Και δεν χρειάζεται να είναι επιλογή μεταξύ "κάνω τα πάντα μόνος μου" ή "τους βάζω σε ίδρυμα".
Υπάρχουν ενδιάμεσες λύσεις που επιτρέπουν στους ηλικιωμένους να παραμένουν στο σπίτι τους, να διατηρούν την ανεξαρτησία τους, και ταυτόχρονα να λαμβάνουν την υποστήριξη που χρειάζονται.
Τα Προγράμματα Ευεξίας, Συντροφιάς και Νοητικής Ενδυνάμωσης της Worryla είναι μία τέτοια λύση. Δεν είναι νοσηλευτική φροντίδα, αλλά φροντίδα εξίσου πολύτιμη. Περιλαμβάνει δραστηριότητες που κρατούν τον ηλικιωμένο ενεργό, κοινωνικό και χαρούμενο: παιχνίδια μνήμης, δημιουργικές δραστηριότητες, ασφαλείς περιπάτους, πραγματική συντροφιά.
Κάθε Πρόγραμμα σχεδιάζεται από τον πιστοποιημένο ψυχολόγο της Worryla, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε ηλικιωμένου. Οι οικογένειες λαμβάνουν τακτική ενημέρωση και έχουν πρόσβαση σε συμβουλευτική δωρεάν υποστήριξη, ως αναπόσπαστο μέρος των υπηρεσιών.
Αλλά το πιο σημαντικό; Δίνει στους οικογενειακούς φροντιστές κάτι που έχουν ξεχάσει: χρόνο να αναπνεύσουν. Αναγνωρίζοντας ότι χρειάζεστε υποστήριξη σημαίνει ότι αναλαμβάνετε την ευθύνη να φροντίσετε σωστά - και τον άλλο, και τον εαυτό σας.
Εάν σας ενδιαφέρει ένα δωρεάν ραντεβού ενημέρωσης, επικοινωνήστε μαζί μας!
Καλέστε μας στο +30 210 700 2000 | Ωράριο: 09:30–18:00, καθημερινές.
Μπορείτε επίσης να δείτε αναλυτικά τις υπηρεσίες μας εδώ
Πηγές
Pew Research Center. (2022, April 8). More than half of Americans in their 40s are “sandwiched” between an aging parent and their own children. Pew Research Center.
AARP, & National Alliance for Caregiving. (2025). Caregiving in the U.S. 2025. AARP Public Policy Institute.
AARP. (2021). Caregiving out-of-pocket costs study. AARP Public Policy Institute.
